Janny Vellinga
A POSITIVE HEART
'Back to who you truly are'-books - Positive poetry - Sferic paintings

.png?etag=%223c8bd7-68c9723b%22&sourceContentType=image%2Fpng&ignoreAspectRatio&resize=549%2B227&extract=26%2B10%2B496%2B200)

Gemeente Waadhoeke telt maar liefst vier gangbare talen. Nederlands natuurlijk en Fries, maar ook twee streekeigen talen, namelijk Franekers en Bildts. Dit is zo bijzonder dat Aerden Plaats haar bezoekers met die talen kennis wil laten maken. Wat is de samenhang tussen de talen, wat zijn opvallende verschillen, mooie woorden, gekke woorden, leuke zegswijzen. Daarom kun je daar sinds 13 september jl. een Taaltocht doen. Al speurend en puzzelend ga je door het bezoekerscentrum. Daarbij kom je in aanraking met alle vier talen. Bijzondere woorden opzoeken, zelf een beetje Bildts lezen, of gewoon genieten van een leuke kijkkast waarin je het juiste begrip kunt vinden.
De antwoorden teken je op in een klein boekje. Een meeneemboekje waarin je thuis verder aan de slag kunt met de talen. Via beeld en spel kom je nog meer te weten over de talen, in het bijzonder over het Bildts, de streektaal van de regio 't Bildt, waar Aerden Plaats is gevestigd. Bijvoorbeeld over de verkleinwoorden, bijzondere spreuken, verschil in schrijfwijze en uitspraak. Het boekje is gratis verkrijgbaar bij Aerden Plaats.
Voor de Aerden Plaats heb ik hiervoor ook de route in het centrum zelf gemaakt. Met routeborden en extra miniatuurvoorstellingen.


Op 't Bildt staat een serie toeristische informatieborden, met de geschiedenis van een 19-tal markante plekken van deze regio. Deze borden zijn in 2025 geheel vernieuwd. Daarvoor mocht ik de teksten herzien, voor zover nodig. Omdat er op de nieuwe borden beduidend meer ruimte bleek voor informatie, heb ik de verhalen waar mogelijk aan met nieuwsgierige veelal historische informatie over de omgeving waarin het bord is geplaatst.


TOPzuil Oudebildtzijl
Het verhaal vertellen van wat er zo leuk en bijzonder is aan 't Bildt. Dat doe ik met veel plezier. Het is zo mooi hier, het landschap zo uniek als je dat afzet tegen de omgeving. Dat verhaal van hoe dat zo is gekomen onder de aandacht brengen, met oog voor de geschiedenis en met aandacht voor het tot leven brengen van dat verhaal voor de toerist die nieuw is in dit gebied, of dit gebied al regelmatig bezoekt maar nog niet bekend is met de verhalen. Op de zuil voor het Toerischtische Overstappunt te Oudebildtzijl wordt dit verhaal verteld.
Tekst TOPzuil Oudebildtzijl
In 2024 is de TOPzuil van Oudebildtzijl onthuld. Een van de Friese zuilen bij toeristische overstappunten van Marekrite. Voor deze zuil mocht ik de tekst schrijven. Hierbij is ingespeeld op de thema's die de werkgroep voor deze TOPzuil graag terug zag komen op de zuil. Over de bedijking, de vruchtbare akkers, de Wadden en wat je vooral niet mag missen als je 't Bildt bezoekt:
"Kwelders en slikvelden achter de Waddendijk
Achter de zeedijk kun je zien hoe ’t Bildt voor de bedijking eruit moet hebben gezien. Hoge en lage kwelders, die zo nu en dan door zeewater overspoelen. Hier weiden koeien en schapen. Daarachter slikvelden waar eb en vloed vrij spel hebben. Grote aantallen vogels doen dit gebied aan om te fourageren. Er zijn namelijk veel kokkels, piertjes en andere waddengeneugten te halen voor de steltlopers, strandlopers, eenden, ganzen en meeuwen."

November 2023 opende burgemeester Waanders van gemeente Waadhoeke de kleinschalige expositie over het dagelijks leven op 't Bildt tijdens de tweede wereldoorlog. Over hoe de inwoners van het Bildt het gewone leven zo goed mogelijk voortzetten in een ongewone tijd. Een tijd waarin de gevolgen van de bezetting duidelijk zichtbaar zijn ook in deze regio.
Het verhaal wordt vertelt aan de hand van gebruiksvoorwerpen, foto's, kranteberichten en dagboekfragmenten van St.-Annabuurster Arjen Dekker Sebastiana. Wat betreft het dagboek is gebruik gemaakt van de selectie van Leendert Ferwerda in zijn boek een Uytland gheheten Bil.
In 2020 mocht ik voor de Aerden Plaats een Waddenkamer inrichten. een themakamer over de (Bildtse) Waddenkust en -zee. "Het is en verhaal over de Wdden geworden, over wat je op het Wad allemaal ervaart: de rust en de ruimte, de scheepvaart, de planten en natuurlijk de dieren. Maar ook het plasticprobleem".
Voor de expositie heb ik kleine kijkkastjes gemaakt en vitrines ingericht met: juttersbuit, gedroogde en geïmpregneerde buitendijkse plantjes, schelpen, tekeningen van vogels en nog veel meer. Natuurlijk kun je hier ook zien wat voor vlinders de hoge kwelders bezoeken.
Geschiedenis blijft leuk. Al helemaal als je de lokale geschiedenis plaatst in de context van de landelijke ontwikkelingen van de tijd waarover je een expositie maakt. Zo mocht ik in de kosterskamer van Aerden Plaats een tijdsbeeld geven van het leven op 't Bildt rond 1900, zeg maar van 1850-1930. Een tijd van armoede, werken op het land, opkomende industrialisatie, maar ook van nieuwe technieken voor thuis, zoals telefoon en typemachine. De tijd waarin Kleine Keizer de wereld rondgaat, waarin er leerplicht komt en trein en tram gaan rijden, ook op 't Bildt. Waarin veel Bilkerts naar Amerika emigreren en arbeiders in opstand komen en strijden voor betere omstandigheden.
Ik mocht hiervoor de verhalen onderzoeken en schrijven. De materialen verzamelen en de expositie inrichten.
De bijzondere Julianakerk, rijksmonument van binnen en van buiten, maakt deel uit van bezoekerscentrum Aerden Plaats te Oudebildtzijl. Daar moeten natuurlijk de verhalen van worden vertelt. Te beginnen met de geschiedenis van dit doopsgezinde kerkje, en van de dopers op 't Bildt. En hoe zit dat eigenlijk, het is een schuilkerk, toch is er een toren? En waarom is de kerk eigenlijk vernoemd naar koningin Juliana? Waarom kwam er pas veel later een kerkorgel? In de loop van de tijd heb ik deze verhalen uitgezocht in de archieven van het kerkje, en wat er online over te vinden is. De verhalen zijn te lezen op informatieve borden en mappen in en rond het kerkje.
Na jaren van voorbereiding kon Aerden Plaats in 2016 het "Tikskerm" in gebruik nemen. Een touchscreen waarmee je een digitale reis door de Bildtse taal, landschap, geschiedenis en cultuur maakt. Een reis door de Bildtse tijdlijn, van wie was 't Bildt en waarom is het landschap zo recht? De taal horen en lezen in muziek en gedichten. Hoe verbouw je aardappelen? Welke betekenis hebben Bildtse vlag en wapen en nog veel meer interessante wetenswaardigheden zijn verzameld. Voor het tikskerm mocht ik de structuur ontwikkelen en veel inhoud leveren. Nieuwsgierig? Neem vooral een kijkje in bezoekerscentrum Aerden Plaats te Oudebildtzijl.

Voor bezoekerscentrum Aerden Plaats te Oudebildtzijl mocht ik, met input van het bestuur, de tuin ontwerpen. Een tuin op de rauwe zeeklei met zoveel mogelijk heem-, aanverwante en ingeburgerde planten. Met als doel het lokken van de lokale vlinders. Zodat ook de omgeving een idee krijgt van met welke planten zij vlinders naar hun tuin kunnen lokken.
Centraal in de tuin staat de natuurmuur gemaakt door Henk Pleiter. Daarop zijn door hem vooral nectar- en stuifmeelplanten geplaatst. Rondom staan daarom de waardplanten centraal. Dit zijn planten waarop vlinders de eitjes leggen en die daarna de rupsen voeden. Ook voor bijen en hommels zijn waardplanten geplant. Op informatieborden is te vinden welke dagvlinders in de regio voorkomen en wat zij nodig hebben.